Τίτλος Άσκησης: Εργοταξιακός ηλεκτρικός πίνακας Κεντρικό διερευνητικό ερώτημα Πώς μπορούμε να σχεδιάσουμε, να κατασκευάσουμε και να ελέγξουμε έναν εργοταξιακό πίνακα, ώστε ένα ηλεκτρικό εργαλείο να τροφοδοτείται με ασφάλεια ακόμη και στις απαιτητικές συνθήκες ενός εργοταξίου; Σενάριο προβληματισμού Σε ένα εργοτάξιο πρέπει να λειτουργήσουν: • φορητά ηλεκτρικά εργαλεία, • συσκευές με φις Schuko, • εξοπλισμός που τροφοδοτείται από πρίζα CEE. Ο διαθέσιμος πίνακας είναι κενός. Τα υλικά βρίσκονται ασύνδετα επάνω στον πάγκο. Ο υπεύθυνος του εργοταξίου ζητά από την ομάδα: • να επιλέξει τα κατάλληλα υλικά, • να σχεδιάσει τη διαδρομή του ρεύματος, • να κατασκευάσει τον πίνακα, • να αποδείξει με ελέγχους ότι είναι ασφαλής, • να εντοπίσει πιθανές βλάβες πριν τεθεί σε λειτουργία. Αρχική πρόκληση Ο εκπαιδευτικός παρουσιάζει τρεις πίνακες ή φωτογραφίες: • έναν σωστά κατασκευασμένο, • έναν με εμφανή προβλήματα καλωδίωσης, • έναν που φαίνεται σωστός αλλά κρύβει μία επικίνδυνη βλάβη. Οι μαθητές απαντούν: • Ποιον πίνακα θα επιλέγατε; • Είναι αρκετή η εξωτερική εμφάνιση για να θεωρηθεί ασφαλής; • Τι πρέπει να ελεγχθεί πριν συνδεθεί στην τάση; • Ποια βλάβη μπορεί να μη φαίνεται οπτικά; • Ποιος πρέπει να αποφασίσει ότι ο πίνακας είναι έτοιμος; Προϋπάρχουσες αντιλήψεις – «Πριν αγγίξουμε τα υλικά» Οι μαθητές απαντούν ατομικά: • Ο ΔΔΡ προστατεύει από υπερφόρτωση; • Ο μικροαυτόματος προστατεύει πάντοτε τον άνθρωπο από ηλεκτροπληξία; • Αν υπάρχει ΔΔΡ, είναι απαραίτητος ο αγωγός PE; • Από τον ΔΔΡ πρέπει να περνά μόνο η φάση ή και ο ουδέτερος; • Μπορούν δύο κυκλώματα μετά τον ΔΔΡ να χρησιμοποιούν ουδέτερο από διαφορετικό ζυγό; • Αρκεί το πλήκτρο TEST για την πλήρη επαλήθευση της προστασίας; • Ένας πίνακας που λειτουργεί είναι υποχρεωτικά και ασφαλής; • Γιατί μία χαλαρή σύνδεση μπορεί να μη ρίξει αμέσως τον μικροαυτόματο; Δεν ανακοινώνονται ακόμη οι σωστές απαντήσεις. Οι μαθητές θα επανέλθουν σε αυτές μετά τα πειράματα. Οργάνωση των ομάδων Κάθε τετραμελής ομάδα αναλαμβάνει ρόλους: Οι ρόλοι εναλλάσσονται κατά τη διάρκεια του μαθήματος. Διερεύνηση Α — Τι πρέπει να περιέχει ο πίνακας; Στον πάγκο τοποθετούνται περισσότερα υλικά από όσα χρειάζονται: • γενικός διακόπτης, • ΔΔΡ 30 mA, • μικροαυτόματοι διαφορετικών χαρακτηριστικών, • ζυγοί N και PE, • πρίζες Schuko, • πρίζα CEE, • ενδεικτική λυχνία, • ρελέ, • διάφορες διατομές και χρώματα αγωγών, • ferrules διαφορετικών μεγεθών, • υλικά ακατάλληλα ή περιττά για τη συγκεκριμένη κατασκευή. Αποστολή ομάδας Οι μαθητές δεν λαμβάνουν έτοιμη λίστα. Συμπληρώνουν: Διερευνητική ερώτηση 1: Ποιο εξάρτημα απομονώνει ολόκληρο τον πίνακα; Διερευνητική ερώτηση 2: Ποιο προστατεύει τους αγωγούς από υπερένταση; Διερευνητική ερώτηση 3: Ποιο ανιχνεύει διαρροή ρεύματος; Διερευνητική ερώτηση 4: Γιατί δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιήσουμε έναν κοινό ζυγό για N και PE; Διερευνητική ερώτηση 5: Είναι κάθε πρίζα CEE κατάλληλη για την ίδια τάση, ένταση και αριθμό πόλων; Διερευνητική ερώτηση 6: Πώς επηρεάζει η διατομή του αγωγού την επιλογή της προστασίας; Διερευνητική ερώτηση 7: Τι πληροφορίες πρέπει να διαβάσουμε επάνω σε κάθε συσκευή; Αναμενόμενη ανακάλυψη: Κανένα στοιχείο προστασίας δεν καλύπτει μόνο του όλους τους κινδύνους. Ο γενικός διακόπτης, ο μικροαυτόματος, ο ΔΔΡ και ο αγωγός προστασίας έχουν διαφορετικούς αλλά συμπληρωματικούς ρόλους. Διερεύνηση Β — Χαρτογράφηση της διαδρομής του ρεύματος Οι ομάδες σχεδιάζουν με τρία χρώματα: • τη διαδρομή της φάσης, • τη διαδρομή του ουδετέρου, • τη διαδρομή του αγωγού προστασίας. Περιορισμοί σχεδιασμού Το σχέδιο πρέπει να επιτρέπει: • συνολική απομόνωση, • προστασία με ΔΔΡ, • ανεξάρτητη προστασία κάθε αναχώρησης, • συνεχή σύνδεση του PE στις πρίζες, • σαφή διαχωρισμό N και PE, • εύκολο έλεγχο και συντήρηση. Διερευνητική ερώτηση 8: Από ποια στοιχεία περνά η φάση; Διερευνητική ερώτηση 9: Από ποια στοιχεία περνά ο ουδέτερος; Διερευνητική ερώτηση 10: Πρέπει ο PE να περάσει μέσα από τον ΔΔΡ; Διερευνητική ερώτηση 11: Τι θα συμβεί αν ο ουδέτερος μιας πρίζας συνδεθεί πριν από τον ΔΔΡ; Διερευνητική ερώτηση 12: Τι θα συμβεί αν δύο αναχωρήσεις ανταλλάξουν ουδετέρους; Διερευνητική ερώτηση 13: Σε ποιο σημείο θα τοποθετούσατε τον γενικό διακόπτη και γιατί; Κάθε ομάδα παρουσιάζει το σχέδιό της. Οι άλλες ομάδες προσπαθούν να εντοπίσουν μία πιθανή αστοχία. Σημείο ελέγχου 1 — Έγκριση σχεδίου Καμία ομάδα δεν προχωρά στην κατασκευή πριν εγκριθούν: • η διαδρομή L–N–PE, • η θέση των προστατευτικών διατάξεων, • η αντιστοίχιση μικροαυτόματων και αναχωρήσεων, • η επιλογή αγωγών και ακροδεκτών. Διερεύνηση Γ — Ποια διάταξη υλικών είναι καλύτερη; Οι ομάδες δοκιμάζουν δύο ή τρεις πιθανές διατάξεις στη ράγα DIN χωρίς να πραγματοποιήσουν καλωδίωση. Κριτήρια σύγκρισης • ευκολία καλωδίωσης, • μικρό μήκος αγωγών, • προσβασιμότητα ακροδεκτών, • σαφής πορεία ενέργειας, • δυνατότητα συντήρησης, • μηχανική ασφάλεια, • διαθέσιμος χώρος, • διαχωρισμός εισόδου και αναχωρήσεων. Οι ομάδες φωτογραφίζουν ή σχεδιάζουν κάθε πρόταση και τη βαθμολογούν. Υπάρχει μόνο μία σωστή διάταξη ή περισσότερες αποδεκτές λύσεις που ικανοποιούν τα ίδια κριτήρια; Σημείο ελέγχου 2 — Έγκριση μηχανικής τοποθέτησης Ελέγχονται: • στερέωση στη ράγα DIN, • ευθυγράμμιση, • απουσία μηχανικών καταπονήσεων, • προσβασιμότητα, • σωστή σήμανση, • δυνατότητα ασφαλούς κλεισίματος του περιβλήματος. Διερεύνηση Δ — Κατασκευή χωρίς έτοιμη «συνταγή» Οι μαθητές καλωδιώνουν με βάση το εγκεκριμένο σχέδιό τους και όχι ακολουθώντας διαδοχικές εντολές. Πριν από κάθε αγωγό απαντούν: • Από πού ξεκινά; • Πού καταλήγει; • Τι λειτουργία επιτελεί; • Ποιο χρώμα και ποια διατομή απαιτείται; • Χρειάζεται ferrule; • Πώς θα ελεγχθεί μετά τη σύνδεση; • Τι βλάβη θα προκαλούσε μία εσφαλμένη σύνδεσή του; Κάρτα τεκμηρίωσης αγωγού Κρίσιμη τεχνική συζήτηση Το σφίξιμο δεν αξιολογείται με το «μου φαίνεται αρκετό». Χρησιμοποιείται η ροπή που ορίζει ο κατασκευαστής και, όπου είναι διαθέσιμο, δυναμοκατσάβιδο. Σημείο ελέγχου 3 — Έγκριση καλωδίωσης χωρίς τάση Ελέγχονται: • σωστά χρώματα, • κατάλληλες διατομές, • σωστά ferrules, • απουσία εκτεθειμένου χαλκού, • σωστή ροπή σύσφιξης, • απουσία δύο ασύμβατων αγωγών στον ίδιο ακροδέκτη, • μηχανική συγκράτηση, • σήμανση αναχωρήσεων, • σαφής διαχωρισμός N και PE. Διερεύνηση Ε — «Απόδειξε ότι είναι ασφαλής» Οι μαθητές δεν ερωτώνται απλώς αν τελείωσαν. Πρέπει να παρουσιάσουν αποδεικτικά στοιχεία. Πείραμα 1 — Συνέχεια αγωγού προστασίας Υπόθεση: «Αν ο αγωγός PE είναι συνεχής, τότε κάθε επαφή προστασίας των πριζών θα συνδέεται αξιόπιστα με τον ζυγό PE.» Διαδικασία Με τον πίνακα απομονωμένο και επιβεβαιωμένα χωρίς τάση, πραγματοποιείται ο κατάλληλος έλεγχος συνέχειας. Καταγραφή Ερώτημα Η ηχητική ένδειξη ενός απλού πολυμέτρου αποδεικνύει από μόνη της ότι η σύνδεση PE είναι κατάλληλη; Οι μαθητές συζητούν τη διαφορά ανάμεσα σε μια απλή εκπαιδευτική ένδειξη συνέχειας και στην προβλεπόμενη δοκιμή με κατάλληλο όργανο εγκαταστάσεων. Πείραμα 2 — Έλεγχος ανεπιθύμητων συνδέσεων Οι ομάδες προβλέπουν τι πρέπει να δείχνει το όργανο μεταξύ: • L–N, • L–PE, • N–PE, με τον πίνακα απομονωμένο και χωρίς συνδεδεμένα φορτία. Ερώτημα: Πότε μια ένδειξη συνέχειας είναι αναμενόμενη και πότε αποτελεί ένδειξη επικίνδυνης σύνδεσης; Πείραμα 3 — Αντιστοίχιση μικροαυτόματου και πρίζας Κάθε μικροαυτόματος πρέπει να αντιστοιχιστεί με τη σωστή αναχώρηση. Οι μαθητές: • δημιουργούν πίνακα αντιστοίχισης, • ελέγχουν τη συνέχεια, • επιβεβαιώνουν ότι δεν υπάρχει διασταύρωση κυκλωμάτων, • τοποθετούν τελική σήμανση. Πείραμα 4 — Πρόβλεψη μετρήσεων υπό τάση Πριν δοθεί τάση, οι μαθητές προβλέπουν: Στη συνέχεια συγκρίνουν τις προβλέψεις με τις μετρήσεις που θα πραγματοποιηθούν μόνο μετά την έγκριση του εκπαιδευτικού. Σημείο ελέγχου 4 — Έγκριση αποτελεσμάτων χωρίς τάση Η ηλεκτροδότηση απαγορεύεται αν: • υπάρχει ανεξήγητη σύνδεση L–PE ή L–N, • δεν έχει επιβεβαιωθεί η συνέχεια του PE, • υπάρχει αμφιβολία για τη διάκριση N και PE, • η κατασκευή αποκλίνει από το εγκεκριμένο σχέδιο, • υπάρχει ακάλυπτος αγωγός ή χαλαρός ακροδέκτης. Ελεγχόμενη θέση σε λειτουργία Η πρώτη ηλεκτροδότηση πραγματοποιείται αποκλειστικά από ή υπό τον άμεσο έλεγχο του εκπαιδευτικού. Πριν από την ενεργοποίηση • Τοποθετείται το κάλυμμα του πίνακα. • Δεν υπάρχουν εκτεθειμένα ενεργά μέρη. • Όλοι απομακρύνονται από την κατασκευή. • Οι μικροαυτόματοι βρίσκονται αρχικά εκτός. • Χρησιμοποιούνται κατάλληλα όργανα και ΜΑΠ. • Υπάρχει άμεση δυνατότητα απομόνωσης. Σταδιακή ενεργοποίηση • Τροφοδότηση του πίνακα. • Ενεργοποίηση γενικού διακόπτη. • Ενεργοποίηση ΔΔΡ. • Ενεργοποίηση κάθε αναχώρησης χωριστά. • Έλεγχος των προβλεπόμενων τάσεων. • Έλεγχος πολικότητας και λειτουργίας πριζών με κατάλληλο όργανο. • Δοκιμή με ελεγχόμενο φορτίο, μόνο μετά την επιτυχή ολοκλήρωση των ελέγχων. Ερώτηση παρατήρησης: Αν ο πίνακας δεν αποζεύξει κατά την ενεργοποίηση, αποδεικνύεται ότι είναι ασφαλής; Η αναμενόμενη απάντηση είναι «όχι». Η απουσία άμεσης απόζευξης δεν αποδεικνύει την ορθότητα της γείωσης, της πολικότητας, του ΔΔΡ ή των συνδέσεων. Διερεύνηση ΣΤ — Τι αποδεικνύει το πλήκτρο TEST του ΔΔΡ; Οι μαθητές διατυπώνουν πρώτα υποθέσεις: • Το TEST ελέγχει την ύπαρξη γείωσης; • Ελέγχει ολόκληρη την εγκατάσταση; • Επιβεβαιώνει την πραγματική τιμή του ρεύματος απόζευξης; • Ελέγχει μόνο τον εσωτερικό μηχανισμό του ΔΔΡ; Πείραμα Μετά την έγκριση του εκπαιδευτικού: • Ενεργοποιείται ο ΔΔΡ. • Πατιέται το πλήκτρο TEST. • Παρατηρείται αν αποζεύγει. • Επαναφέρεται. • Ελέγχεται αν επανέρχεται η τροφοδότηση. Καταγραφή Αναμενόμενο συμπέρασμα Το πλήκτρο TEST αποτελεί απαραίτητο λειτουργικό έλεγχο του εσωτερικού μηχανισμού, αλλά δεν αντικαθιστά τις προβλεπόμενες μετρήσεις με κατάλληλο ελεγκτή ΔΔΡ ούτε αποδεικνύει από μόνο του την επάρκεια της γείωσης. Διερεύνηση Ζ — Διάγνωση κρυφών βλαβών Ο εκπαιδευτικός εισάγει μία ασφαλώς προσομοιωμένη βλάβη με τον πίνακα απομονωμένο. Οι μαθητές δεν επιτρέπεται να εφαρμόσουν τάση για να «δουν τι θα γίνει». Πιθανές βλάβες • διακοπή αγωγού PE, • χαλαρός αγωγός, • αντιστροφή L–N σε πρίζα, • ουδέτερος αναχώρησης συνδεδεμένος σε λανθασμένο σημείο, • σύνδεση N–PE μετά τον ΔΔΡ, • διασταύρωση ουδετέρων, • λανθασμένη αντιστοίχιση μικροαυτόματου και πρίζας, • ακατάλληλο ferrule, • αγωγός με υπερβολική απογύμνωση, • μικροαυτόματος που δεν τροφοδοτεί την αναγραφόμενη πρίζα. Κανόνας διάγνωσης: Δεν αλλάζουμε τυχαία εξαρτήματα. Κάθε ενέργεια πρέπει να βασίζεται σε υπόθεση και μέτρηση. Φύλλο διάγνωσης Διερευνητική ερώτηση 14: Ποιο σύμπτωμα παρατηρήθηκε; Διερευνητική ερώτηση 15: Ποια είναι τα τρία πιθανότερα αίτια; Διερευνητική ερώτηση 16: Ποιον έλεγχο μπορούμε να κάνουμε χωρίς τάση; Διερευνητική ερώτηση 17: Ποια μέτρηση αποκλείει περισσότερες από μία αιτίες; Διερευνητική ερώτηση 18: Βρίσκεται η βλάβη στην κοινή τροφοδοσία ή σε μία αναχώρηση; Διερευνητική ερώτηση 19: Πώς θα επιβεβαιώσουμε ότι η αποκατάσταση ήταν επιτυχής; Διερευνητική ερώτηση 20: Πρέπει μετά την επισκευή να επαναλάβουμε μόνο έναν έλεγχο ή ολόκληρη την κρίσιμη ακολουθία; Κρίσιμα πειράματα και προβλεπόμενα συμπεράσματα Δέντρο διάγνωσης Προκλήσεις επέκτασης Επέκταση Α — Πρόσθετη πρίζα Να προστεθεί μία ακόμη πρίζα χωρίς να γίνει απλή αντιγραφή της υπάρχουσας λύσης. Οι μαθητές αιτιολογούν: • αν θα δημιουργηθεί νέα αναχώρηση, • ποια προστασία απαιτείται, • πώς αλλάζει η κατανομή φορτίων, • ποια σχέδια και σημάνσεις πρέπει να ενημερωθούν. Επέκταση Β — Τριφασική πρίζα CEE Να διερευνηθεί πώς μεταβάλλεται ο πίνακας όταν η CEE είναι τριφασική. Οι μαθητές εξετάζουν: αριθμό ενεργών αγωγών, αριθμό πόλων των διατάξεων, προστασία όλων των φάσεων, ακολουθία φάσεων, ανάγκη ουδετέρου ανάλογα με την πρίζα και το φορτίο, προστασία PE. Επέκταση Γ — Υπαίθρια χρήση Ο πίνακας πρόκειται να λειτουργήσει σε χώρο με σκόνη, υγρασία και πιθανή μηχανική καταπόνηση. Οι ομάδες διερευνούν: • βαθμό προστασίας περιβλήματος, • προστασία καλωδίων, • στεγανότητα εισόδων, • μηχανική αντοχή, • θέση εγκατάστασης, • σήμανση και δυνατότητα άμεσης απομόνωσης. Επέκταση Δ — Επιλεκτικότητα Σε περίπτωση βλάβης σε μία πρίζα, πρέπει να διακοπεί ολόκληρο το εργοτάξιο ή μόνο η συγκεκριμένη αναχώρηση; Οι μαθητές εξετάζουν την έννοια της επιλεκτικότητας και προτείνουν βελτιωμένη αρχιτεκτονική. Επέκταση Ε — Περιοδικός έλεγχος Οι μαθητές δημιουργούν καρτέλα συντήρησης: Αναμενόμενο τελικό συμπέρασμα Ο εργοταξιακός πίνακας δεν είναι απλώς ένα σύνολο διακοπτών και πριζών. Είναι ένα οργανωμένο σύστημα διανομής και προστασίας, στο οποίο κάθε στοιχείο αντιμετωπίζει διαφορετικό κίνδυνο. Η ασφάλειά του δεν αποδεικνύεται επειδή: • οι πρίζες έχουν τάση, • δεν αποζεύγει κάποιος μικροαυτόματος, • πατήθηκε μόνο το TEST του ΔΔΡ, • η καλωδίωση φαίνεται τακτοποιημένη. Αποδεικνύεται μέσα από μια ελεγχόμενη ακολουθία: • σωστός σχεδιασμός, • κατάλληλη επιλογή υλικών, • ορθή μηχανική κατασκευή, • σωστή καλωδίωση, • οπτικός έλεγχος, • δοκιμές χωρίς τάση, • μετρήσεις με κατάλληλα όργανα, • ελεγχόμενη θέση σε λειτουργία, • τεκμηρίωση των αποτελεσμάτων. Η βασική επαγγελματική αρχή που πρέπει να κατακτήσουν οι μαθητές είναι: Δεν θεωρούμε έναν πίνακα ασφαλή επειδή λειτουργεί· τον θεωρούμε ασφαλή μόνο όταν οι έλεγχοι και οι μετρήσεις το αποδεικνύουν. Τελική αξιολόγηση Ατομικό δελτίο εξόδου Κάθε μαθητής απαντά: • Ποια είναι η διαφορά λειτουργίας μεταξύ ΔΔΡ και μικροαυτόματου; • Γιατί ο PE δεν πρέπει να διακόπτεται από μικροαυτόματο; • Τι αποδεικνύει και τι δεν αποδεικνύει το TEST του ΔΔΡ; • Ποιοι έλεγχοι προηγούνται υποχρεωτικά της ηλεκτροδότησης; • Γιατί μία χαλαρή σύνδεση είναι επικίνδυνη; • Πώς θα εντόπιζες μια διακοπή του PE; • Ποια από την αρχική σου άποψη άλλαξε μετά τα πειράματα; • Ποιο στοιχείο θα βελτίωνες στη δική σου κατασκευή; Ρουμπρίκα ομαδικής εργασίας Η προτεινόμενη μορφή μπορεί να αναπτυχθεί σε 4–6 διδακτικές ώρες, ανάλογα με το αν η διάγνωση βλαβών και οι επεκτάσεις πραγματοποιηθούν στο ίδιο εργαστηριακό μάθημα.
Ρόλος
Ευθύνη
Συντονιστής ασφάλειας
Ελέγχει την απομόνωση, τα ΜΑΠ και την τήρηση των σημείων ελέγχου
Σχεδιαστής
Καταγράφει απαιτήσεις και σχεδιάζει τη συνδεσμολογία
Κατασκευαστής
Πραγματοποιεί το μοντάρισμα και την καλωδίωση
Ελεγκτής–καταγραφέας
Εκτελεί ελέγχους και καταγράφει αποτελέσματα
Υλικό
Το επιλέγουμε;
Ρόλος
Κριτήριο επιλογής
Τι θα συμβεί αν λείπει;
Γενικός διακόπτης
ΔΔΡ
Μικροαυτόματος
Ζυγός N
Ζυγός PE
Πρίζα Schuko
Πρίζα CEE
Κριτήριο
Διάταξη Α
Διάταξη Β
Διάταξη Γ
Ευκολία καλωδίωσης
Ασφάλεια
Συντήρηση
Οργάνωση
Συνολικό αποτέλεσμα
Διερευνητικό ερώτημα
Από
Προς
Λειτουργία
Χρώμα
Διατομή
Ακροδέκτης
Ελέγχθηκε
Σημείο ελέγχου
Πρόβλεψη
Αποτέλεσμα
Συμπέρασμα
Ζυγός PE – Schuko 1
Ζυγός PE – Schuko 2
Ζυγός PE – CEE
Ζυγός PE – μεταλλικό μέρος, όπου απαιτείται
Μέτρηση
Πρόβλεψη
Αιτιολόγηση
L - N
L - PE
N - PE
Ερώτηση
Παρατήρηση
Συμπέρασμα
Αποζεύγει με το TEST;
Διακόπτονται όλες οι προστατευόμενες αναχωρήσεις;
Επαναφέρεται κανονικά;
Τι δεν αποδείχθηκε από αυτή τη δοκιμή;
Βήμα
Υπόθεση
Έλεγχος ή μέτρηση
Αποτέλεσμα
Απόφαση
1
2
3
Πείραμα
Μεταβολή
Τι διερευνούμε
Αναμενόμενο συμπέρασμα
Διακοπή PE
Αφαιρείται ασφαλώς η συνέχεια PE
Αν λειτουργεί ο πίνακας χωρίς προστασία
Η λειτουργία δεν αποδεικνύει ασφάλεια
Λανθασμένος ουδέτερος
Ο N οδηγείται σε μη προβλεπόμενο σημείο
Συμπεριφορά ΔΔΡ
Φάση και αντίστοιχος ουδέτερος πρέπει να ανήκουν στο ίδιο προστατευόμενο κύκλωμα
Σύνδεση N–PE μετά τον ΔΔΡ
Προσομοιωμένη σύνδεση χωρίς τάση
Γιατί N και PE παραμένουν χωριστά
Η ανεπιθύμητη σύνδεση μπορεί να προκαλέσει λανθασμένη ή επικίνδυνη λειτουργία
Χαλαρός ακροδέκτης
Ελεγχόμενη προσομοίωση χωρίς τάση
Κίνδυνος υπερθέρμανσης
Η προστασία υπερέντασης δεν εγγυάται ότι θα ανιχνεύσει γρήγορα κάθε κακή επαφή
Πάτημα TEST
Εσωτερική δοκιμή ΔΔΡ
Όρια της δοκιμής
Το TEST δεν αποτελεί πλήρη πιστοποίηση
Απενεργοποίηση ενός MCB
Απομόνωση αναχώρησης
Επιλεκτική λειτουργία
Το TEST δεν αποτελεί πλήρη πιστοποίηση
Πείραμα
Πριν από κάθε χρήση
Περιοδικά
Μετά από βλάβη ή μεταφορά
Οπτική κατάσταση
Καλώδιο τροφοδοσίας
Πρίζες και καλύμματα
Λειτουργία TEST
Συνέχεια PE
Έλεγχος ΔΔΡ με όργανο
Σύσφιξη και θερμικές ενδείξεις
Κριτήριο
1 – Ανεπαρκές
2 – Μερικό
3 – Ικανοποιητικό
4 – Άριστο
Σχεδιασμός
Χωρίς τεκμηρίωση
Αρκετές αστοχίες
Ορθός με μικρές ελλείψεις
Πλήρης και τεκμηριωμένος
Επιλογή υλικών
Αυθαίρετη
Μερικώς αιτιολογημένη
Κατάλληλη
Πλήρως αιτιολογημένη
Κατασκευή
Επικίνδυνες αστοχίες
Πολλά σφάλματα
Ασφαλής και λειτουργική
Επαγγελματικού επιπέδου
Έλεγχοι
Ελλιπείς
Χωρίς σαφή σειρά
Ορθοί
Συστηματικοί και πλήρως καταγεγραμμένοι
Διάγνωση
Τυχαίες ενέργειες
Μερική λογική
Υπόθεση και μέτρηση
Αποτελεσματική απομόνωση αιτίας
Ασφάλεια
Παραβίαση διαδικασιών
Χρειάζεται υπενθυμίσεις
Συστηματική τήρηση
Ενεργός έλεγχος όλης της ομάδας
Συνεργασία
Απουσία ρόλων
Άνιση συμμετοχή
Καλή συνεργασία
Άριστη κατανομή και εναλλαγή ρόλων
Επιμέλεια: Νίκος Χατζηγεωργίου ΤΟΜΕΑΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΑΣ, ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΜΑΤΙΣΜΟΥ                                                                                                                       1o ΕΠΑΛ ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ ΤΕΧΝΙΚΟΣ ΗΛΕΚΤΡΟΛΟΓΙΚΩΝ ΣΥΣΤΗΜΑΤΩΝ, ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΚΑΙ ΔΙΚΤΥΩΝ                                                                                                 3ο ΕΚ Β ΑΘΗΝΑΣ (ΑΜΑΡΟΥΣΙΟΥ)
ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ ΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ
Στόχοι του μαθήματος Με την ολοκλήρωση της διερεύνησης οι μαθητές θα μπορούν να: Γνώσεις αναγνωρίζουν τα βασικά στοιχεία ενός εργοταξιακού πίνακα, εξηγούν τον ρόλο του γενικού διακόπτη, του ΔΔΡ, των μικροαυτόματων και των ζυγών N και PE, διακρίνουν την προστασία από υπερφόρτιση, βραχυκύκλωμα και διαρροή προς γη, περιγράφουν τη διαδρομή φάσης, ουδετέρου και αγωγού προστασίας, ερμηνεύουν το ηλεκτρολογικό σχέδιο του πίνακα, αναγνωρίζουν ιδιαίτερους κινδύνους των προσωρινών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων. Δεξιότητες επιλέγουν υλικά με βάση τα χαρακτηριστικά του φορτίου, διαμορφώνουν δικό τους μονογραμμικό σχέδιο, συναρμολογούν τον πίνακα σε ράγα DIN, τερματίζουν σωστά πολύκλωνους αγωγούς με ferrules, πραγματοποιούν οπτικούς και ηλεκτρικούς ελέγχους χωρίς τάση, χρησιμοποιούν πολύμετρο ή κατάλληλο όργανο ελέγχου, εντοπίζουν βλάβες με συστηματική διαδικασία, τεκμηριώνουν με μετρήσεις ότι ο πίνακας είναι κατάλληλος για ελεγχόμενη δοκιμή. Στάσεις δεν ηλεκτροδοτούν μια κατασκευή χωρίς προηγούμενη έγκριση, εφαρμόζουν διαδικασία απομόνωσης και επιβεβαίωσης απουσίας τάσης, θεωρούν τη γείωση και τον ΔΔΡ συμπληρωματικές και όχι εναλλακτικές προστασίες, συνεργάζονται με κατανομή ρόλων, αντιμετωπίζουν τον έλεγχο ως αναπόσπαστο μέρος της κατασκευής.
Γιατί πρέπει να γίνεται έλεγχος πριν την τάση; Προστασία από ηλεκτροπληξία Επιβεβαιώνεται ότι οι αγωγοί προστασίας (γείωση) είναι σωστά συνδεδεμένοι. Ελέγχεται ότι δεν υπάρχουν εκτεθειμένα αγώγιμα μέρη που μπορεί να βρεθούν υπό τάση. Αποφυγή βραχυκυκλωμάτων Εντοπίζονται λανθασμένες συνδέσεις μεταξύ φάσης, ουδετέρου και γείωσης. Αποφεύγεται η άμεση ενεργοποίηση των διατάξεων προστασίας ή η καταστροφή εξοπλισμού. Προστασία του ηλεκτρολογικού εξοπλισμού Διασφαλίζεται ότι οι διακόπτες, οι μικροαυτόματοι και ο ΔΔΡ έχουν συνδεθεί σωστά και δεν θα υποστούν ζημιά κατά την ηλεκτροδότηση. Έλεγχος σωστής συνδεσμολογίας Επιβεβαιώνεται ότι η καλωδίωση συμφωνεί με το ηλεκτρολογικό σχέδιο. Ελέγχεται η σωστή πολικότητα και η ορθή σύνδεση όλων των κυκλωμάτων. Έλεγχος της ποιότητας κατασκευής Διαπιστώνεται ότι οι βίδες είναι σωστά σφιγμένες. Δεν υπάρχουν γυμνοί αγωγοί ή χαλαρές συνδέσεις. Οι αγωγοί είναι σωστά τερματισμένοι και οργανωμένοι. Συμμόρφωση με τους κανονισμούς Το πρότυπο ΕΛΟΤ HD 384 απαιτεί την πραγματοποίηση επιθεωρήσεων και δοκιμών πριν από τη θέση μιας εγκατάστασης σε λειτουργία, ώστε να διασφαλίζεται η ασφαλής χρήση της.